Vier het leven
Crissy Fila
Moederschap verandert niet alleen je leven, maar ook de manier waarop je naar de wereld kijkt. Voor fotograaf en kunstenaar Crissy Fila betekende het een nieuwe blik op zichzelf, haar werk én op de regio waar ze opgroeide. In dit interview vertelt ze over haar jeugd in Blerick, de kracht van eerlijke verhalen en waarom juist de chaos van het moederschap zoveel schoonheid in zich draagt.
Als Crissy Fila aan haar jeugd in Blerick denkt, ziet ze meteen het Lambertusplein voor zich. Buiten spelen, rondhangen met skaters en kinderen die de hele dag over straat zwierven. “Ik was zelf niet echt een skater,” lacht ze, “maar ik vond die rebelse energie wel heel vet.”
Na haar studietijd kwam ze ‘truuk noa Venlo’, waar ze zich algauw ging inzetten voor meer gelijkwaardigheid in de regio. Recent bracht ze haar eerste boek uit, met openhartige verhalen van jonge moeders uit Venlo en omstreken over het prille moederschap.
“Met een baby wordt ook een moeder geboren"
Ze was als kind al heel serieus, zegt ze zelf. “Mensen zeiden altijd: ze kijkt alsof ze de krant al uit heeft.” Nog steeds heeft Crissy die blik: observerend, onderzoekend, alsof ze voortdurend probeert te begrijpen hoe mensen zich tot elkaar verhouden.
Misschien zit daar ook de basis van haar werk als fotograaf en maker. En van haar feministische blik op de wereld. “Mijn ouders waren altijd heel erg begaan met andere mensen,” vertelt ze. “Met zorgen voor elkaar en oog hebben voor mensen bij wie het minder goed gaat.”
Tegelijk kreeg ze thuis mee dat status of opleiding eigenlijk weinig zegt over wie iemand is. “Mijn moeder zei altijd: niemand is beter dan jij, maar jij hoeft je ook niet beter te voelen dan anderen.”
Ons kent ons
Toch voelde Crissy zich als puber soms ook benauwd door de Venlose “ons kent ons”-cultuur. “Er werd veel over elkaar gepraat. Vroeger dacht ik vaak: huh, ben ik de enige bij wie dingen misgaan? Terwijl later bleek dat iedereen dingen meemaakt, maar niet iedereen praat erover.” Juist dat zwijgen begon haar tegen te staan.
Op haar zeventiende vertrok ze naar Utrecht. Later volgde Rotterdam en de Willem de Kooning Academie. Daar ontwikkelde ze haar fascinatie voor beeld, trends en maatschappelijke bewegingen. “Ik heb altijd een soort voelsprieten gehad voor wat er in de lucht hangt,” zegt ze. “Dat had ik toen al, en dat voel ik nu nog steeds.”
Toch trok Venlo uiteindelijk weer aan haar. Niet eens als heel bewuste keuze. “Mijn studie was klaar en eigenlijk ging ik vanzelf terug, ik denk vooral omdat mijn vriend ook terugging na zijn studie in Tilburg.” Achteraf gezien speelde haar verlangen naar een gezin daarin een grotere rol dan ze toen zelf besefte. “Mijn grootste wens was gewoon ‘huisje, boompje, beestje’,” zegt ze eerlijk. “Moeder worden stond voor mij boven carrière maken.”
En toen wérd ze moeder - midden in coronatijd.
“Er werd veel over elkaar gepraat. Vroeger dacht ik vaak: huh, ben ik de enige bij wie dingen misgaan?”
Geboortes
“Toen Tijn werd geboren stond de wereld stil,” vertelt ze. “Er was veel angst, veel afstand. Mijn vriend Pim verloor zijn moeder toen hij negentien was, en ineens waren wij zelf ouders geworden. Mijn eigen moeder mocht in die eerste weken niet langskomen.” Juist in die stilte begon er iets te verschuiven. “Ik voelde ineens een grote verantwoordelijkheid. Niet alleen voor mijn kind, maar ook voor de wereld - en regio - waarin hij opgroeit.”
“Toen Tijn werd geboren stond de wereld stil, maar juist in die stilte begon er iets te verschuiven”
Tegelijk met Tijn werd ook Aangenaam geboren, het feministische platform dat ze mede oprichtte. En na de geboorte van haar tweede zoon Donnie ontstond het idee voor haar boek Nieuwe Moeders. “Het boek gaat over iets waar we te weinig bij stilstaan,” zegt Crissy. “Met een baby wordt niet alleen een nieuw mens geboren, maar ook een nieuwe moeder.”
In Nieuwe Moeders verzamelde ze verhalen van vrouwen over zwangerschap, bevallen, verlies, lichamelijkheid, twijfel en verandering. Niet gepolijst of perfect, maar eerlijk. Inclusief striae, uitputting, verdriet en onzekerheid. “Ik wilde juist laten zien hoe mooi dat échte lichaam is,” zegt ze. “We adoreren het zwangere lichaam, maar die focus verschuift wanneer er een baby wordt geboren naar het kind. Die focus wilde ik terugpakken.”
Tijdens de schrijfsessies waarmee de verhalen in het boek tot stand zijn gekomen, bleek het delen van hun verhalen bijna helend voor de vrouwen. “Wat heel persoonlijk voelt, bleek vaak universeel,” vertelt Crissy. “De nieuwe moeders dachten steeds: durf ik dit wel te delen? Maar telkens herkenden anderen zich erin.”
Een andere blik
Ook haar beeldtaal veranderde door het moederschap. Waar ze vroeger vooral werkte met gestileerde stillevens en gecontroleerd licht, ging ze nu juist het leven zelf fotograferen. “Alles werd levender,” zegt ze. “In de fotoseries voor het boek werkte ik enkel met daglicht. Minder controle, meer meegaan met wat er gebeurt. Eigenlijk net als moeder worden.”
En Venlo? Daar kijkt ze inmiddels ook anders tegenaan. Het “ons kent ons” waar ze zich vroeger soms tegen afzette, ziet ze nu ook als iets waardevols. “Dat sociale vangnet heb je hard nodig als moeder,” zegt ze. “Het heeft twee kanten: er wordt gepraat, ja. Maar mensen dragen elkaar hier ook.”
“Ik werk nu bijna alleen nog met daglicht. Minder controle, meer meegaan met wat er gebeurt. Eigenlijk net als moeder worden”
Dat zag ze ook sterk tijdens de presentatie van haar boek. Een volle kerk, vrouwen, kinderen, chaos, geroezemoes. “Sommige voordrachten waren minder goed verstaanbaar door het geluid van alle kinderen die er waren” lacht ze. “Maar ik dacht alleen maar: ja, dit ís het juist.” Dat is precies waar Crissy’s werk over gaat: ruimte maken voor het echte leven. Voor alles wat rommelig, kwetsbaar, intens en menselijk is. Niet ondanks die chaos, maar dankzij die chaos.
Dat is ook wat ze uiteindelijk haar twee jongens wil meegeven. Niet perfectie, maar vrijheid. “Ik hoop vooral dat ze later voelen dat ze helemaal zichzelf mochten zijn in hun jeugd,” zegt ze. “Dat ze ruimte kregen.” Terwijl ze het zegt, kijkt ze even serieus. “Soms denk ik nog steeds dat ik er niet genoeg voor ze ben. Dat ik te veel werk. Of juist te weinig. ‘Vrouwen moeten werken alsof ze geen moeder zijn, en moeder zijn alsof ze niet werken’, zoals Annabel Crabb het treffend verwoorde. Volgens mij worstelen heel veel moeders daarmee.”
Maar dan vertelt ze over haar zoontje Donnie, die volledig verwonderd kan raken van een vuilnisman of straatwerkzaamheden. “Dat vind ik misschien wel het mooiste aan kinderen,” zegt ze. “Dat ze je met andere ogen leren kijken en naar het nu halen.” Ergens voelt dat ook als de rode draad door haar hele verhaal: opnieuw leren kijken. Naar moederschap. Naar vrouw-zijn. Naar Venlo. En naar jezelf.
Een verhaal dat verder gaat
Dit interview is slechts een deel van Crissy's verhaal.
In Nieuwe Moeders en de bijbehorende reizende tentoonstelling geeft ze samen met zeven andere vrouwen een eerlijke en krachtige blik op het prille moederschap.
Meer informatie over het boek, de expositie en de agenda vind je op haar website.
- groei op in venlo
